چگونه در آجر و سنگ نما ساختمان شوره به وجود میآید؟
زیبایی و سلامت نمای ساختمان، نهتنها نقش مهمی در جلوه ظاهری بنا دارد، بلکه مستقیماً بر دوام و ارزش سازه نیز تأثیر میگذارد. یکی از چالشهای رایج در نگهداری نما، پدیدهای به نام شوره است؛ لکههای سفید و پودری که در نگاه اول شاید فقط آلودگی سطحی بهنظر برسند، اما در واقع نشانهای از نفوذ رطوبت و حرکت مواد شیمیایی درون مصالح هستند. این شورهها اگر نادیده گرفته شوند، میتوانند بهتدریج به بافت آجر یا سنگ آسیب برسانند و ساختار نما را فرسوده کنند. در این مقاله، قصد داریم به زبان ساده بررسی کنیم چرا و چگونه شوره در آجر و سنگ نما شکل میگیرد، چه آسیبهایی به مرور به سازه وارد میکند و چگونه میتوان با استفاده از فناوری نانو پارس از بروز یا تکرار آن جلوگیری کرد.
شوره چیست و چرا روی نما ظاهر میشود؟
شوره در واقع ترکیبی از نمکهای محلول در آب است که در اثر نفوذ رطوبت به درون مصالح ساختمانی و تبخیر تدریجی آن، به سطح آجر یا سنگ میرسد و بهصورت لکههای سفید، خاکستری یا پودری ظاهر میشود. این فرایند زمانی رخ میدهد که آب حاوی یونهای نمکی از درون مصالح یا ملات عبور کند و پس از تبخیر، املاح را روی سطح باقی بگذارد.
چرخه شکلگیری شوره بسیار ساده اما مخرب است:
رطوبت → انتقال نمک → تبخیر آب → رسوب شوره
در نگاه اول ممکن است این پدیده صرفاً یک آلودگی سطحی به نظر برسد، اما واقعیت این است که شوره نشانهای از نفوذ مداوم رطوبت به درون ساختار مصالح است. تداوم این روند باعث انباشت نمک در منافذ آجر و سنگ شده و بهمرور موجب کاهش استحکام، پوستهشدن یا طبلهکردن نما میشود. از اینرو شوره، هشداری جدی درباره وضعیت سلامت و نگهداری نما محسوب میشود.
انواع شوره در نماهای آجری و سنگی
شورهها از نظر زمان و منشأ ایجاد، به دو دسته اصلی تقسیم میشوند که شناخت آنها به انتخاب روش پاکسازی و پیشگیری کمک زیادی میکند:
- شوره اولیه: این نوع شوره معمولاً در ۴۸ تا ۷۲ ساعت ابتدایی پس از اجرای نما ظاهر میشود. علت آن وجود آب اضافی در ملات یا دوغاب است که بهتدریج تبخیر شده و املاح را به سطح میآورد. این شوره معمولاً در پروژههای تازهاجرا و هنگام خشک شدن اولیه نما دیده میشود و اگر بهدرستی پاکسازی نشود، زمینهساز ایجاد شوره ثانویه خواهد شد.
- شوره ثانویه: شوره ثانویه پس از گذشت هفتهها یا ماهها و بهدلیل تماس مکرر سطح نما با رطوبت محیط، باران، نم یا شستوشوهای نادرست ایجاد میشود. این نوع شوره ماندگارتر است و به عمق منافذ مصالح نفوذ میکند. در این مرحله دیگر پاکسازی ساده با آب یا دستمال ممکن نیست و باید از شویندههای تخصصی نانویی برای حذف و تثبیت سطح استفاده شود.
دلایل شوره در آجر نما
آجر به دلیل ماهیت متخلخل خود، بیش از هر مصالح دیگری مستعد جذب رطوبت و انتقال املاح است. این ویژگی اگر با اجرای نادرست یا مصالح نامناسب همراه شود، زمینه را برای بروز شوره فراهم میکند. مهمترین دلایل شورهزدگی در آجر نما عبارتاند از:
- خاک رس شور یا آجر باکیفیت پایین: برخی آجرها از خاکی تهیه میشوند که دارای درصد بالایی از املاح نمکی است. این نمکها در زمان تماس با رطوبت فعال شده و به سطح مهاجرت میکنند.
- جذب بالای رطوبت از ملات یا بندکشی ضعیف: زمانی که بندکشی بهصورت اصولی انجام نشود، مسیر نفوذ آب به درون آجر باز میماند و در نتیجه، چرخه شورهزدگی فعال میشود.
- نبود پوشش نانویی محافظ پس از اجرا: در صورت عدم استفاده از پوشش آبگریز نانو، سطح آجر بدون لایه حفاظتی در برابر باران و آلودگی باقی میماند و بهراحتی رطوبت را جذب میکند.
- تماس مکرر با باران یا آب شستوشوی آلوده: شستوشوهای غیرتخصصی با آب حاوی املاح یا تماس مداوم با باران میتواند باعث تجمع تدریجی نمک در سطح آجر شود.
- استفاده از ملات با آب سنگین یا شور: در مناطقی که آب دارای سختی بالا یا املاح زیاد است، بهکارگیری مستقیم آن در ملات باعث تشکیل نمکهای سطحی در آینده خواهد شد.
دلایل شوره در سنگ نما
در سنگهای طبیعی نیز شوره پدیدهای شایع است، بهویژه در نماهایی که از سنگهای آهکی یا متخلخل مانند تراورتن استفاده میشود. برخلاف آجر، در سنگ منشأ شوره اغلب درون بافت معدنی خود سنگ یا دوغاب زیرین آن است. مهمترین عوامل مؤثر عبارتاند از:
- وجود مواد معدنی نمکدار در خود سنگ: برخی سنگها مانند تراورتن و مرمریت بهصورت طبیعی حاوی نمکهای محلول هستند که در اثر نفوذ آب به سطح مهاجرت کرده و شوره ایجاد میکنند.
- استفاده از دوغاب سیمانی پر از آهک و کلر: سیمان یا دوغابهای دارای ترکیبات آهکی، هنگام خشک شدن رطوبت، نمکهای کلسیم را به سطح میرانند و لکههای سفید برجای میگذارند.
- کیفیت پایین دیوار پشتی یا نفوذ رطوبت از پشت سنگ: اگر زیرسازی نما از مصالح بیکیفیت یا متخلخل ساخته شود، رطوبت بهراحتی از پشت سنگ نفوذ کرده و نمکها را به سطح میآورد.
- تماس با آب زیرزمینی یا باران اسیدی: در ساختمانهایی که نما در مجاورت زمین مرطوب یا بارانهای آلوده به اسید قرار دارد، احتمال بروز شوره چند برابر میشود.
- شستوشو با شویندههای اسیدی نامناسب: استفاده از مواد پاککننده غیراستاندارد یا اسیدی، با از بین بردن لایه محافظ سطح، نفوذپذیری سنگ را افزایش میدهد و شوره در مدت کوتاهی دوباره ظاهر میشود.
آسیبهای شوره به نما در طول زمان
شوره در ظاهر تنها لکهای سفید و ناخوشایند روی سطح نماست، اما در واقع نشانهای از فرایندی مخرب در درون مصالح است. نفوذ مکرر رطوبت و تبخیر متوالی آن باعث میشود نمکها در بافت آجر و سنگ رسوب کنند و بهمرور، ساختار سطح را از درون متلاشی نمایند. روند آسیبزایی شوره را میتوان در سه بازه زمانی بررسی کرد:
در کوتاهمدت: در مراحل ابتدایی، شوره باعث ایجاد لکهها، تیرگی و کدری سطح میشود. این مرحله معمولاً در چند هفته اول دیده میشود و اگر سریع پاکسازی نشود، به مرحله بعدی میرسد.
در میانمدت: با تکرار چرخه جذب و تبخیر رطوبت، نمکها به درون منافذ آجر یا سنگ نفوذ کرده و موجب تبلور در زیر سطح میشوند. این پدیده بهمرور باعث پوستهشدن و جداشدن لایههای سطحی میگردد. در این مرحله، نما دیگر فقط دچار آلودگی نیست، بلکه کیفیت فیزیکی مصالح نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
در بلندمدت: در صورت بیتوجهی، نمکهای انباشتهشده فشار داخلی ایجاد میکنند که منجر به طبلهکردن نما، ترک خوردن بندکشی و کاهش استحکام چسبندگی بین مصالح و زیرسازی میشود. در نهایت، دوام کلی نما کاهش یافته و نیاز به ترمیم یا بازسازی پرهزینه بهوجود میآید.
به بیان دیگر، ظاهر زشت شوره تنها بخش کوچکی از خسارت واقعی است؛ ادامه این روند به معنای جذب مداوم رطوبت، انبساط نمک در منافذ و تخریب تدریجی بافت درونی نماست. از همین رو، کنترل و پیشگیری از شوره نهتنها برای حفظ زیبایی، بلکه برای افزایش عمر مفید نما و جلوگیری از فرسایش سازه ضروری است.
چگونه میتوان شوره را از بین برد؟
روشهای متعددی برای پاکسازی شوره از سطح آجر و سنگ وجود دارد، اما همه آنها کارایی و دوام یکسانی ندارند. بسیاری از افراد برای رفع سریع لکهها از روشهایی مانند ساییدن سطح با برس یا سمباده، استفاده از واترجت فشار قوی یا رزینهای عمومی استفاده میکنند. هرچند این روشها ممکن است ظاهر نما را در کوتاهمدت تمیز نشان دهند، اما در واقع:
- ساییدن یا سمبادهزدن موجب خراش و باز شدن منافذ سطحی میشود و مسیر نفوذ رطوبت را بیشتر میکند.
- واترجت فشار بالا ضمن شستن سطح، ذرات ملات و بندکشی را نیز سست میکند و احتمال شوره مجدد را افزایش میدهد.
- رزینها یا مواد براقکننده غیراستاندارد معمولاً سطح را بهصورت مصنوعی پوشش میدهند و مانع تنفس طبیعی مصالح میشوند؛ در نتیجه پس از مدتی پوسته میزنند یا تغییر رنگ میدهند.
به همین دلیل، این روشها موقتی و گاه مخرب هستند و پس از مدت کوتاهی، شوره دوباره ظاهر میشود. برای دستیابی به نتیجه پایدار، باید از روشی استفاده کرد که هم رسوبات موجود را حذف کند و هم از نفوذ مجدد رطوبت جلوگیری نماید؛ روشی که تنها با فناوری نانو قابلدستیابی است.
راهحل نانو پارس برای پاکسازی و پیشگیری از شوره
نانو پارس با تکیه بر فناوری نانو و تجربه چندینساله در حوزه محافظت از مصالح ساختمانی، مجموعهای از گریدهای تخصصی نانویی را برای پاکسازی و محافظت نما ارائه کرده است. شوینده نانویی تخصصی نانو پارس با فرمولاسیون خنثی و قدرت نفوذ بالا، قادر است شوره، لکههای نمکی و رسوبات سطحی را بدون ایجاد تغییر در رنگ یا بافت آجر و سنگ پاک کند. پس از پاکسازی، اجرای پوششهای نانویی سری NP و SIP باعث ایجاد خاصیت آبگریزی و ضد جذب رطوبت در سطح میشود. این لایههای محافظ، مانع از ورود آب و املاح به عمق مصالح شده و بهصورت نامرئی از تشکیل مجدد شوره جلوگیری میکنند.
مزایای استفاده از فناوری نانو پارس:
- بدون تغییر رنگ یا جلای طبیعی آجر و سنگ
- افزایش چشمگیر طول عمر و ماندگاری نما
- قابلاجرا برای پروژههای قدیمی و نوساز
- اقتصادی و ایمن برای انواع مصالح ساختمانی
- دارای کارایی تاییدشده در پروژههای عمرانی و ساختمانی سراسر کشور
فناوری نانو پارس، تنها راهحلی علمی و پایدار برای پاکسازی، تثبیت و محافظت نما در برابر شوره و نفوذ رطوبت است. مجریان نما، پیمانکاران و عاملیتهای فروش میتوانند با دریافت مشاوره فنی از کارشناسان نانو پارس، بهترین گرید متناسب با نوع مصالح پروژه خود را انتخاب کنند.
جمع بندی
شوره، نتیجهی مستقیم تماس مداوم مصالح ساختمانی با رطوبت و وجود املاح محلول در آب است. این پدیده اگرچه در ابتدا تنها بهصورت لکههای سفید روی سطح ظاهر میشود، اما در واقع نشانهای از تخریب تدریجی در بافت داخلی آجر و سنگ است. ترکیب نمک، آب و تبخیر پیدرپی، فرایندی ایجاد میکند که هم ظاهر زیبا و هم استحکام سازه را در گذر زمان تهدید میکند. با شناخت علمی علتهای شوره، میتوان دریافت که پیشگیری بسیار سادهتر و مقرونبهصرفهتر از ترمیم است. حذف موقت شوره با برس، اسید یا واترجت تنها ظاهر را اصلاح میکند، در حالیکه راهحل واقعی، قطع مسیر نفوذ رطوبت و تثبیت ساختار سطح با فناوری نانو است.
نانو پارس به عنوان یکی از برندهای پیشرو در تولید پوششها و شویندههای نانویی نما، راهکارهای تخصصی خود را برای پاکسازی و آبگریزی مصالح ارائه کرده است. این محصولات، علاوه بر رفع شوره، مانع جذب مجدد آب و نمک میشوند و دوام و زیبایی نما را برای سالها حفظ میکنند. برای انتخاب بهترین محصول متناسب با جنس سنگ یا آجر نمای ساختمان، میتوانید با کارشناسان فنی نانو پارس تماس بگیرید و از مشاوره تخصصی در زمینه اجرای پوششهای نانویی بهرهمند شوید.
